Download de SMC26 app voor alle info en het blokkenschema
Iedereen is het erover eens: stadsontwikkeling vraagt om voldoende groen, klimaatadaptatie, draagvlak en ruimte voor ontmoeting. Toch komt ‘complete’ ontwikkeling moeilijk van de grond. Binnen de huidige financierings- en governancemodellen is niet altijd genoeg ruimte om bewoners te betrekken of de businesscase rond te krijgen. Hoe kunnen we de krachten bundelen en samen investeren in een stad die leefbaar en toekomstbestendig is? Praat mee!
Wat we wel en niet bouwen, is afhankelijk van een businesscase en afspraken tussen gemeente en ontwikkelaar. Een belangrijke factor is het halen van woningbouwdoelstellingen. De grondexploitatie (grex) speelt daarin een belangrijke rol. Daarnaast staat in de omgevingswet dat bewoners betrokken moeten zijn. Hoe zorgen we ervoor dat bewoners of maatschappelijke perspectieven een volwaardige plek aan tafel krijgen? En dat maatschappelijke waarden en klimaatdoelstellingen niet wegvallen bij de financiële realisatie? Zijn er financierings- en governancemodellen die daarbij kunnen helpen?
In dit atelier onderzoeken we hoe publieke en private partijen hun investeringen beter kunnen verbinden aan maatschappelijke doelen en andersom. Hoe kunnen alternatieve fondsenstructuren eruitzien? Welke pioniersprojecten zijn er al? Kunnen we hoge kosten in de toekomst (zoals beheer en klimaatadaptatie) voorkomen door hier nu al slim in te investeren? En waar liggen kansen om geldstromen anders te organiseren en beschikbare middelen beter te benutten?
ATELIERMEESTER
Abe Minnema is programmamaker Ruimte & Wonen bij Pakhuis de Zwijger. Daar maakt hij ruimte voor het gesprek over het verdelen van de grond, het bouwen aan vrijplaatsen en culturele vraagstukken binnen de woonopgave. Daarnaast maakt hij samen met AIR en Operator Radio de live radioshow spaces for creation over de vormgevers, organisatoren en drijvende krachten in het culturele hart van Rotterdam.
TAFELS
Schuif aan bij een van de werktafels, geleid door verschillende initiatieven en partijen.
1: Publiek-private fondsen
Tafelvoorzitter: Anneke Verhagen (Dura Vermeer)
Voor het nieuwe stadsdeel De Suikerzijde in Groningen vormen verschillende partijen een collectief publiek-privaat fonds. Het doel: gezamenlijk investeren in veelzijdige stadsontwikkeling. Hoe komt zo’n fonds van de grond, wie doen er mee en wat zijn voor elke partij de baten op lange termijn?
2: Gemeenten en de grex
Tafelvoorzitters: Juliana Beekenkamp en Erjen Prins (gemeente Amsterdam)
Binnen gemeenten is de grex een belangrijk aspect van de discussie over grondbeleid. Welke worstelingen ervaren ambtenaren in het streven naar buurten met voldoende groen, kwalitatieve publieke ruimte en functiemix? Welke nieuwe wegen zijn er te verkennen om maatschappelijke doelen met stadsontwikkeling te bereiken?
3: Private vermogens
Tafelvoorzitter: Gordon Sana (Culture Capital Fund)
Deze tafel onderzoekt hoe private vermogens bij kunnen dragen aan publieke belangen. Onder welke voorwaarden investeren verzekeraars, beleggers, banken en private eigenaren in publieke belangen, en welk rendement of welke zekerheid verwachten ze terug? Welke specifieke instrumenten zijn er, zoals impact investment?
4: Van gemeenschap tot coöperatie
Tafelvoorzitter: Aart Cooiman (Rabobank)
Bij sloop, nieuwbouw en verdichting in bestaande wijken kunnen huidige bewoners vaak niet terugkeren, vanwege stijgende prijzen. Aan deze tafel onderzoeken we hoe je al vóór de herontwikkeling een bewonersgemeenschap vormt die een wooncoöperatie kan dragen en de nieuwe woningen na oplevering exploiteert. Hoe pak je dit aan in een buurt met bestaande relaties, belangen en onzekerheden?
5: De financiële baten van groene gebiedsontwikkeling
Tafelvoorzitter: Els LeClerq (Design & Publics)
Aan deze tafel verkennen we de resultaten van Groene Corridors: een recent gedane studie naar de baten van ecosysteemdiensten in Rotterdam Oost (van Maas tot Bos). Hoe leiden deze baten tot concrete toepassingen in financieringsmodellen voor gebiedsontwikkeling? Wie zijn baathouders en shareholders? Kan een gebiedsboekhouding hierbij helpen? En hoe speelt schaalniveau hier een rol in?
6: Niet-wonen-functies: (maatschappelijke) bedrijvigheid
Tafelvoorzitter: Tony Wijntuin (WYNE Strategy & Innovation)
Een deel van het grex-vraagstuk draait om vastgoed en plinten: hoe komen naast woningen ook belangrijke buurtfuncties van de grond, zoals maatschappelijke ruimtes en buurtgerichte bedrijvigheid? Aan de hand van Rotterdamse casussen: wat blokkeert dat nu en welke governance, welk beleid en welke financiering helpen?
7: Sociaal en gezond
Tafelvoorzitter: Céline Janssen (Veldacademie)
Een razendsnel groeiende maatschappelijke zorgbehoefte vraagt om het beter integreren van zorgkwaliteit en sociale gezondheid in ruimtelijke plannen. Denk aan voldoende groen en ruimte voor beweging en ontmoeting. Wat vraagt dit van betrokken partijen en hoe kan je collectief financieren, bijvoorbeeld met zorgverzekeraars? En hoe zijn deze waarden hard te maken met meetmethoden zoals MKBA en SROI?
8: Financiële instrumenten en sturingsmodellen
Tafelvoorzitter: Vera Kuipers (Vereniging Deltametropool)
Sinds de jaren negentig is de overheid in ruimtelijke ordening steeds afhankelijker geworden van marktpartijen voor gebiedsontwikkeling. Dit heeft bijgedragen aan een vastgelopen woningmarkt en complexiteit in het realiseren van veel publieke waardes. Met welke financiële instrumenten en samenwerkingen kunnen we publieke waardes structureel borgen in gebiedsontwikkeling?
