Download de SMC26 app voor alle info en het blokkenschema
Hoe kunnen ruimtelijke en sociale aspecten in de uitvoering beter verbonden worden?
Elke ruimtelijke opgave heeft een sociale kant. De vernieuwing van een woonwijk gaat niet alleen over woningen, straten en voorzieningen, maar ook over ontmoeting, gezondheid, gelijke kansen en de kwaliteit van het dagelijks leven.
Toch worden ruimtelijke en sociale opgaven in beleid en uitvoering nog vaak los van elkaar benaderd. De focus op aantallen woningen kan die scheiding verder versterken. Hoe zorgen we ervoor dat sociale vraagstukken niet pas achteraf worden meegenomen, maar vanaf het begin onderdeel zijn van ruimtelijke ontwikkeling?
In dit atelier onderzoeken we hoe maatschappelijke initiatieven en sociale kennis eerder en volwaardiger aan de ontwikkeltafel kunnen komen. Hoe kan de bestaande stad met haar netwerken, gemeenschappen en initiatieven een verbindende rol spelen tussen het ruimtelijke en het sociale domein?
ATELIERMEESTER
David ter Avest is stadsgeograaf, docentonderzoeker aan Hogeschool Rotterdam en Hogeschool Inholland en promovendus aan de Universiteit Utrecht. Hij doet onder andere onderzoek naar rechtvaardige gebiedsontwikkeling, met een focus op de sociaal-fysieke infrastructuur en met het Merwe-Vierhavens-gebied als praktijkcasus.
TAFELS
Schuif aan bij een van de werktafels, geleid door verschillende initiatieven en partijen.
1: De weg vrij voor de sociale basis: ruimte, vertrouwen en lef
Tafelvoorzitters: Salko Hofman (Welzijnscoalitie Delfshaven) en Sanne Hoogeveen (Welzijnscoalitie Delfshaven)
Buurtplekken dragen de sociale basis, in nieuwbouw én in de bestaande stad. Hoe zorgen we dat ze kunnen blijven bestaan? Of scherper: wie betaalt de huur van de buurt? Praat mee met Welzijnscoalitie Delfshaven: wat is de sociale basis, waarom doet die ertoe en hoe maken we de weg vrij?
2: Weerbare wijken
Tafelvoorzitter: Alain Blom en Mae Ling Stuyt
Weerbaarheid begint bij de buurt. Het “sociaal noodpakket” staat daarbij centraal: je buren kennen, afspraken maken met familie en buren, en een netwerk opbouwen buiten je eigen bubbel. Wat betekent dat voor hoe we naar sociale structuren kijken? Hoe definiëren we die opnieuw, met samenredzaamheid als doel? Welke rol kunnen bewonersinitiatieven spelen? En wat vraagt dit van de ruimtelijke inrichting, zodat vertrouwen tussen buren kan groeien?
3: Werken met ruimtelijke rechtvaardigheid
Tafelvoorzitter: Gerdien Stoel (Community of Practice Rechtvaardige Stad)
De Community of Practice Rechtvaardige Stad heeft een werkboek ontwikkeld hoe je rechtvaardigheid mee kunt nemen in ruimtelijke projecten. Aan deze tafel maak je kennis met het werkboek en ga je zelf aan de slag met opdrachten.
4: Bewoners mee van A tot Z
Tafelvoorzitter: Amina Hiba & Ruben de Lange (Havensteder)
Aan de hand van twee wijken, Crooswijk en Lombardijen, gaan we met elkaar in gesprek over de rol van bewoners: hoe zorgen we ervoor dat zij van begin tot eind een volwaardige plek hebben in de besluitvorming én in de vormgeving van hun wijk?
5: Lang leve de Wijkkrant
Tafelvoorzitter: Lotte Aartse (OpzoomerMee)
In Rotterdam zijn er maar liefst 38 wijkkranten. Ze vertellen de verhalen van de wijk, verbinden bewoners, maken zichtbaar wat er leeft en versterken het gevoel van saamhorigheid. Aan deze tafel onderzoeken we de waarde en rol van wijkkranten voor het ruimtelijk domein: leuk om te lezen of een substantiële bron van kennis?
6: Wie ontwerpt ons bewegen?
Tafelvoorzitter: Johan van Herpen (gemeente Rotterdam)
Rotterdam draagt sinds kort het label Global Active City. Een mooie erkenning, maar vooral een opdracht: hoe zorgen we dat iedere Rotterdammer ruimte, aanleiding en uitnodiging vindt om te bewegen? Dit draait niet alleen om sport, maar gaat ook over de hond uitlaten, boodschappen doen of even een blokje om. Wie bepaalt eigenlijk hoe we ons door de stad bewegen? De stoep, de stoplichten, de buren of jijzelf? Wat werkt al, waar schuurt het en welke plekken in Rotterdam verdienen een actieve herkansing?
7: Een complete leefomgeving vanuit een menselijk perspectief
Tafelvoorzitter: Hilde Blank (Curator werklijn Ruimtelijke Kwaliteit en Sociale Duurzaamheid)
Hoe richt je een wijk in vanuit een menselijk perspectief? Het onderzoek van BVR en VenhoevenCS naar de transformatie van Fellenoord van stationsgebied tot levendige stadswijk vormt het vertrekpunt. Aan de hand van persona’s verkennen we wat de behoeften van bewoners en ondernemers betekenen voor de inrichting van vastgoed, programma én buitenruimte, met als doel een prettige en complete leefomgeving.
8: Behoud van gemeenschappen in gebiedsontwikkeling
Tafelvoorzitter: Najel Monteiro (Cultuur Concreet)
Hoe zorgen we ervoor dat ontmoetingsplekken voor de buurt behouden blijven als een gebied zich ontwikkelt? Aan de hand van de casus Piekstraat onderzoeken we hoe dit in de praktijk werkt. Wanneer betrek je gemeenschappen, en welke rol en positie hebben ze in het ontwikkelproces? Hoe zorg je ervoor dat hun kennis en ervaring niet alleen wordt opgehaald, maar ook op de lange termijn doorwerkt in de ontwikkeling van een gebied?
9: Burgerbetrokkenheid bij ontwerpend onderzoek
Tafelvoorzitters: Céline Janssen (Veldacademie) en Anne-Lotte Groenewegen (Studio for New Realities)
Bewoners, ontwerpers, ontwikkelaars en gemeenten kijken vaak verschillend naar participatie. Hoe breng je die verschillende perspectieven bij elkaar? Bestaat er een rechtvaardige aanpak die niet alleen draagvlak creëert, maar ook de kwaliteit van plannen en de betrokkenheid van bewoners versterkt? Aan deze tafel gaan we in gesprek over de uitdagingen rond bewonersparticipatie bij ontwerpend onderzoek van ruimtelijke ontwikkeling. Als onderlegger gebruiken we een nieuwe dialoogtool, ontwikkeld in het kader van de landelijke participatierichtlijn vanuit de Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp.
10: Maatschappelijk Vastgoed inzetten voor de wijk
Tafelvoorzitters: Michelle Mandos (gemeente Rotterdam) en Zico Lopes (Spatial Codes)
Hoe kan maatschappelijk vastgoed de behoeften van de wijk tegemoet komen? Aan deze werktafel bespreken we hoe je bewoners en communities goed kunt betrekken. Hoe bepaal je de behoeften, welke plekken nodig zijn en wie eigenaar is? Als voorbeeld wordt de ontwikkeling van de Street Culture Campus in Waterkant (Rotterdam Zuid) besproken.
11: Onbegrepen gedrag in de wijk: hoe verbinden we elkaar weer?
Tafelvoorzitters: Jaap Van den Bosch & Richard de Brabander (Hogeschool Inholland)
In de wijk neemt de overlast door onbegrepen gedrag sterk toe. Onderzoekers van de Werkplaats Sociaal Domein Zuid-Holland Zuid onderzochten hoe de politie, sociaal professionals en buurtbewoners mensen met onbegrepen gedrag en hun omgeving beter kunnen ondersteunen. Hoe kunnen deze steunstructuren worden versterkt? En welke rol speelt de fysieke omgeving daarin?
12: Investeren in de Rotterdammer van de toekomst
Tafelvoorzitter: Linda Poelman (gemeente Rotterdam)
De effecten van klimaatverandering zijn groter in kwetsbare wijken. Zo heeft hittestress invloed op vroeggeboortes en een laag geboortegewicht. Onderzoek laat zien dat investeren in de eerste 1000 dagen van een mensenleven het meeste gezondheidsvoordeel voor het individu oplevert én de meeste gezondheidswinst voor de samenleving. Aan deze tafel delen o.a. Erasmus MC en TNO hun kennis over dit onderwerp. Wat betekent dit voor de inrichting van de stad en hoe zorgen we dat je postcode niet langer bepaalt hoe gezond je bent?
