Download de SMC26 app voor alle info en het blokkenschema
In dit woonatelier kijken we voorbij de nieuwbouwopgave en leggen we de focus op de bestaande stad. Welke ruimte is er al in Rotterdam en hoe kunnen we die slimmer benutten?
Het gesprek over de woonopgave wordt nog steeds gedomineerd door de nadruk op het toevoegen van woningen. Aantallen vliegen je om de oren, en ook de nieuwe coalitie in Rotterdam heeft zich gecommitteerd aan een te behalen aantal. Maar de woningcrisis is meer dan een tekort aan nieuwbouw: het aantal daklozen groeit en betaalbaar wonen raakt voor steeds meer mensen buiten bereik. Gelijktijdig zuchten bestaande buurten onder funderingsproblematiek, hittestress en een gebrek aan groen.
Hoe zorgen we dat de bestaande stad niet vergeten wordt en we straks een stad hebben met een aantal hele mooie nieuwe wijken, terwijl de oudere wijken steeds verder afglijden? Tijdens deze sessie onderzoeken we de urgenties in de bestaande stad en de kansen om deze beter te benutten.
ATELIERMEESTERS
Sanne van Manen is architect en een van de initiatiefnemers van Platform Woonopgave, een collectief van ontwerpers, stedenbouwkundigen, ontwikkelaars, beleidsmakers en andere betrokkenen. Het platform zoekt naar alternatieve oplossingen voor de wooncrisis, die betaalbaar, duurzaam, collectief en toekomstbestendig zijn. Daarnaast heeft Sanne in 2024 Studio Meent opgericht.
Lennart Arpots is architect bij AAAN, een bureau dat zich inzet voor hoogwaardige binnenstedelijke woningbouw. Sinds 2025 houdt AAAN zich bezig, samen met Werkplaats Erfgoed en de vier grote woningcorporaties, met het onderzoek “Een Tweede Stadsvernieuwing”, naar de grote opgaven binnen de sociale woningvoorraad in de stadswijken van Rotterdam.
TAFELS
Schuif aan bij een van de werktafels, geleid door verschillende initiatieven en partijen.
1: Opgave op opgave: Rotterdamse woningen onder druk
Tafelvoorzitter: Hanke Haagsma (gemeente Rotterdam)
Veel woningen uit de eerste stadsvernieuwingsperiode hebben de stad lang gedragen, maar komen nu aan het einde van hun technische levensduur. Funderingsproblemen, slechte energielabels en achterstallig onderhoud stapelen zich op, en dat speelt niet alleen bij corporaties, maar ook bij particuliere eigenaren en VvE’s. Aan deze tafel onderzoeken we wat ‘Beter Benutten’ kan oplossen. Welke opgaven in de woningvoorraad zijn het best te lijf te gaan met slimmer gebruik, aanpassing of herbestemming?
2: De wijkcoalitie: rekenen, samenwerken en organiseren
Tafelvoorzitter: Sanne van Manen (Platform Woonopgave/ Studio Meent)
Een van de ontwikkellijnen uit het onderzoek ‘Atlas van Mogelijkheden – Verdichten in Rotterdam’ is de wijkcoalitie. Deze doet denken aan de wijkgerichte manier van werken uit de Stadsvernieuwing; werken vanuit de wijk in een sterkte coalitie met bewoners, gemeente, corporaties, ontwerpers en eventueel al aanwezige marktpartijen. Aan deze tafel bespreken we aan de hand van stadswijk het Oude Westen welke kansen er in de wijkcoalitie liggen. Hoe overstijgen we de huidige manier van projectmatig werken?
3: Beter benutten van transformatie
Tafelvoorzitter: Lisa Gerards (gemeente Rotterdam)
Rotterdam biedt genoeg inspirerende voorbeelden waarin transformatie een belangrijke bijdrage levert aan het beter benutten van de bestaande voorraad en het versterken van de wijk. Tegelijkertijd zijn de procedures, randvoorwaarden en toetsingscriteria niet altijd even duidelijk. Aan deze tafel verkennen we welke kaders er zijn, waar de knelpunten optreden en welke behoefte er is aan verdere verduidelijking.
4: Coöp-proof inbreiden: hoe benutten we de kansen?
Tafelvoorzitter: Willem Lauwers (Rococo)
Gemeentegrond die onbenut blijft in een wijk waar ook corporaties bezit hebben: hoe maken we daar een kans van? Aan tafel werken we met een hypothetische inbreidingskavel toe naar de start van een nieuwe wooncoöperatie. Wat is er nodig om een onbenutte kavel een waardevolle woonplek voor een coöperatie te laten worden?
5: Erfgoed als startpunt voor de opgaven in de bestaande stad
Tafelvoorzitter: Fenny Ramp (gemeente Rotterdam)
Bureau Monumenten en Cultuurhistorie publiceert volgend jaar een onderzoek dat mogelijk nieuwe afwegingskaders biedt voor het Rotterdamse Post 65-erfgoed. Daarbij wordt specifiek aandacht besteed aan het gebouwde erfgoed uit de periode van de stadsvernieuwing (1974–1996). Hoe verhoudt dit onderzoek zich tot de opgaven in de bestaande stad? Welke ruimtelijke implicaties hebben de nieuwe inzichten? Beperken deze de mogelijkheden voor ontwikkeling, of bieden ze juist nieuwe kansen?
6: De keuzes achter het volkshuisvestingsprogramma voor Rotterdam
Tafelvoorzitters: Lotte Huizing & Wiebe de Ridder (gemeente Rotterdam & Companen Advies)
Ontdek hoe Rotterdam werkt aan haar eerste volkshuisvestingsprogramma. Tijdens deze tafel gaan we in gesprek over de woonopgave van de toekomst: van betaalbaarheid en beschikbaarheid tot huisvesting voor aandachtsgroepen. Welke keuzes zijn er nodig om voor iedere inwoner een passende woning te vinden?
7: Voorbij de projecten: de wijkgerichte werkwijze
Tafelvoorzitter: Hilbrand Wanders (Studio AAAN)
In juli publiceerde Stadsontwikkeling een wijkgerichte werkwijze: een nieuwe methode waarbij niet in losse projecten, maar juist op wijkniveau aan de stad wordt ontworpen en gerekend. Deze projectoverstijgende methode biedt een handelingsperspectief voor opgaven in de bestaande wijken waar de woningcorporaties al jaren mee worstelen. Hoe krachtig is het projectoverstijgend denken? En voor welke ruimtelijke opgaven is deze methode het meest kansrijk?
8: Woningen vinden ten behoeve van dakloosheid
Tafelvoorzitters: Wies Maas (Pauluskerk) & Marcel van de Ven (Stichting Binnenslapers)
Aan deze tafel kijken we naar de praktijk van dakloosheid en naar welke woonvormen daarbij passen. We verkennen welke kansen de bestaande stad biedt in het woningen vinden ten behoeve van dakloosheid. En hoe we dakloosheid een vaste plek geven in de woonopgave.
9: Beter Benutten voor marktpartijen
Tafelvoorzitter: Frank Post (DURA Vermeer)
Hoe kunnen marktpartijen bestaande ruimte in de stad beter benutten? Een van de uitgangspunten van DURA Vermeer is de gebiedsaanpak: plussen en minnen, risico’s en verantwoordelijkheden worden op gebiedsniveau verdeeld in plaats van per project. Aan deze tafel bespreken we, aan de hand van het gebied Feijenoord, hoe marktpartijen en samenwerkingspartners deze aanpak verder kunnen inzetten.
10: Woningen vinden voor studenten & jongeren
Tafelvoorzitters: Stichting SHS Janne van Zaale (Voorzitter SHS Delft) & Esther Swaap (Secretaris SHS Delft)
Ook in Rotterdam is een kamer vinden een grote uitdaging. Maar wat als we in de bestaande stad deze jongeren- en studentenhuisvesting gaan zoeken? In deze leegstand heeft SHS Delft, gerund door vijf studenten, al meer dan 750 studentenkamers gerealiseerd. Aan deze werktafel gaan we de leegstand in Rotterdam opsporen die kansen biedt hiervoor. We gaan samen in gesprek over zowel de potentie van deze panden als wat jongeren nodig hebben om deze plek te transformeren tot een écht thuis. Zo transformeren we leegstand naar studentenpand!
11: De Tuinstedenlijn als nieuwe stadsstraat
Tafelvoorzitter: Kjai Tjokrokoesoemo (gemeente Rotterdam)
De Tuinstedenlijn verbindt verschillende buurten, centra en voorzieningen in Rotterdam-Zuid. Maar wat voor plek kan deze lijn in de toekomst worden? Aan deze tafel onderzoeken we hoe een optelsom van woningbouw, voorzieningen, openbare ruimte en mobiliteit kan bijdragen aan een aantrekkelijkere Tuinstedenlijn. En hoe kan Beter Benutten bijdragen aan dit toekomstbeeld? De tuinstedenlijn loopt o.a. door Pendrecht, Zuidwijk, Lombardijen en IJsselmonde.
12: Leegstand als kans voor de bestaande stad
Tafelvoorzitter: Kevin van Eikeren (PRO Rotterdam)
Welke rol kan leegstand spelen in het beter benutten van de bestaande stad? Aan deze tafel bespreken we de kansen van de leegstandsverordening, dat eind november wordt verwacht. Wat moet erin staan om leegstand daadwerkelijk terug te dringen?
