Het Stadmakerscongres 2025 is voorbij. We zien je graag op 13 november 2026 in Theater Zuidplein!
Rotterdam bruist van de initiatieven, maar een vaste plek is vaak onzeker. In deze eerste Stadmakersacademie wisselen we aan werktafels uit hoe initiatieven hun locatie kunnen bestendigen, via leegstand, crowdfunding of andere vernieuwende vormen.
Rotterdam is rijk aan enorme initiatiefkracht met betrekking tot het stadmaken. Lokale initiatieven ontstaan om nieuwe vormen van samenleven te vinden. Coöperatieven vinden een plek in de stad op het gebied van welzijn, groen, wonen en energie. Een vaste plek of ruimte is daarbij lang niet altijd gegarandeerd.
In dit atelier organiseren we een uitwisseling tussen verschillende initiatieven van binnen en buiten Rotterdam die manieren hebben gevonden om hun fysieke plek te bestendigen. Dat kan via leegstand, anti-kraak, crowdfunding of andere vernieuwende financieringsvormen. Allemaal doen zij gaandeweg kennis en ervaring op, maar hoe zorgen we dat er een lerend ecosysteem ontstaat waarbij die kennis en ervaring doorgegeven wordt? En waar ligt de behoefte aan community- en capacity building?
Geïnspireerd door de Baltimore Planning Academy onderzoeken we in dit atelier ook de potentie en curriculum van-, en behoefte aan een Stadmakersacademie voor Rotterdam.
ATELIERMEESTERS
Robbert de Vrieze is maatschappelijk ontwerper en architect. Hij werkt op het snijvlak van ontwerp, politiek en economie en heeft een fascinatie voor transformatie en zelforganisatie. Via verschillende organisaties en netwerken
(Delfshaven Coöperatie, IABR, Commons Collectief, Veerkrachtig BOTU2028, Delfshaven Energie Coöperatie, Energie van Rotterdam) werkt hij aan thema’s als burgerkracht, gebiedsontwikkeling, energie, democratie en de gemeenschapseconomie.
Nazanin Hedayati is opgeleid als architect en beweegt zich op het snijvlak van ruimtelijk ontwerp en maatschappelijke vraagstukken. Momenteel zet ze zich in voor verschillende Rotterdamse wijken. Ze is betrokken bij het Wijkonderzoekscollectief ‘Delfshaven zoekt het uit!’ en fungeert ze als kwartiermaker circulair in Mathenesse. Daar onderzoekt ze hoe circulariteit in de wijk vorm kan krijgen, hoe circulaire initiatieven versterkt kunnen worden en hoe nieuwe initiatieven kunnen ontplooien.
Tafels
Schuif aan bij een van de werktafels, geleid door verschillende initiatieven en partijen.
1: Coöperatief ontwikkelen creatieve ruimte
Tafelvoorzitter: Charlotte Ernst (Hof van Cartesius)
Bij gebiedsontwikkelingen spelen lokale collectieven en stakeholders steeds vaker een rol. Het Hof van Cartesius in Utrecht is een circulair creatieve broedplaats voor en door creatieve en duurzame ondernemers in Werkspoorkwartier Utrecht. Het is een coöperatie waarbij alle huurders mede-eigenaar van de permanente werkplekken zijn. Ook zijn zij mede oprichter van de gebiedscoöperatie van het hele bedrijventerrein Werkspoorkwartier.
Tijdens deze werktafel wisselen ze ervaringen uit en zoeken ze met andere collectieven naar manieren om als volwaardige partner mee te doen aan gebiedsontwikkelingen.
2: Coöperatief eigendom
Tafelvoorzitter: Floris van Gennep (Wijkpaleis)
Steeds vaker proberen collectieven, buurtinitiatieven en maatschappelijke organisaties zelf eigenaar te worden van hun plek. Een vaste fysieke basis blijkt cruciaal voor het opbouwen van veerkrachtige gemeenschappen: het biedt continuïteit, zeggenschap en ruimte om te experimenteren en te groeien. Aan deze tafel verkennen we verschillende vormen van coöperatief en gemeenschappelijk eigenaarschap in de stad, samen met initiatiefnemers die de stap al hebben gezet.
3: Stadmakersacademie
Tafelvoorzitter: Beitske Boonstra (Erasmus Universiteit)
Veel initiatieven zijn verwikkeld in een strijd om ruimte in de stad. En vinden daarbij vaak zelf opnieuw het wiel uit. Hoe kunnen we kennis, ervaring en netwerk delen en leren van elkaars praktijken? Geïnspireerd door de Baltimore Planning Academy verkennen we de mogelijkheden van een Stadmakersacademie. Kunnen we verschillende curricula in stad en land bij elkaar brengen om zo een leerlijn voor stadmaken te co-creëren?
Dit was tafel ‘Coöperatief aankopen’, maar is lastminute gewijzigd.
4: Van leegstaand vastgoed naar ruimte voor de buurt
Tafelvoorzitter: Hanna Rudner (Studio Rudner)
De gemeente en de gemeenschap delen een doel, namelijk een fijne stad voor iedereen. Toch lukt het vaak niet om leegstaand maatschappelijk vastgoed daarvoor in te zetten. De gemeente kan een actieve rol spelen in het versterken van gemeenschappen door maatschappelijk vastgoed beschikbaar te stellen voor gebruik door de buurt. Of door leegstaande panden aan te kopen en te bestemmen voor maatschappelijke initiatieven die in dienst staan van de gemeenschap.
Aan deze tafel gaan we in gesprek met initiatieven waarbij dat al lukt. Wat voor relatie vereist zo’n initiatief met de gemeente? Hoe ga je om met tijdelijkheid? En wie financiert wat?
5: Stadmakersacademie
Tafelvoorzitter: Lot Mertens (Huis van Actief Burgerschap)
Veel initiatieven zijn verwikkeld in een strijd om ruimte in de stad. En vinden daarbij vaak zelf opnieuw het wiel uit. Hoe kunnen we kennis, ervaring en netwerk delen en leren van elkaars praktijken? Geïnspireerd door de Baltimore Planning Academy verkennen we de mogelijkheden van een Stadmakersacademie. Kunnen we verschillende curricula in stad en land bij elkaar brengen om zo een leerlijn voor stadmaken te co-creëren?
6: Leegstandsbeheer van woningcorporaties
Tafelvoorzitter: ntb
Corporaties hebben te maken met leegstand, bijvoorbeeld als een pand gerenoveerd moet worden of zelfs gesloopt. Voordat dat zo ver is, staat een pand soms wel jaren leeg. Om die reden is het belangrijk te onderzoeken of daar plek kan komen voor buurtinitiatieven. Wat is daarvoor nodig?
7: Bottom-up initiatieven voor woningen
Tafelvoorzitter: Aissa Traore (Pop-up Loft)
We zien het landelijk: wonen wordt steeds minder toegankelijk en er is een roep om nieuwe ideeën. Vanuit burgers wordt ook hard gewerkt om op innovatieve manieren nieuwe woningen te vinden. Van kraken tot wooncoöperatie en aankopen van eigen panden: wat kunnen we leren van verschillende tactieken en strategieën?
8: Collectief eigenaarschap van stadsnatuur
Tafelvoorzitter: Philip Kuypers (Groen010)
Groene initiatieven dienen vele maatschappelijke doelen: ze verrijken het leven van de buurtbewoners, helpen tegen eenzaamheid en dragen bij aan een gezonde leefomgeving. Vanuit verschillende initiatieven is er al grond in gebruik of in bezit om buurtbewoners met elkaar te verbinden en samen voor te zorgen. Hoe kunnen we dit borgen, versterken en er meer ruimte voor creëren?
9: Coöperatieve services
Tafelvoorzitter: Annet van Otterloo (Afrikaanderwijkcoöperatie)
Vanuit de gemeenschap kan veel worden georganiseerd en gefaciliteerd. In de stad voeren verschillende coöperaties maatschappelijke taken uit, zodat deze binnen de lokale gemeenschap blijven. Hoe organiseer je zoiets? En hoe behoudt zoiets doorgang?
10: Plannenmakerij voor gebiedspioniers en gelegenheidsontwikkelaars
Tafelvoorzitter: Bas de Vries (Nyma)
Vanuit de tijdelijkheid is NYMA makersplaats doorgegroeid naar een permanente plek in Nijmegen. Van waardecreatie naar eigenaarschap en vaste waarde in de stad. Welke lessen vallen er te trekken uit deze overgang? En hoe verschilt het per locatie/onderneming? Aan deze tafel ondervraagt Nyma-aanstichter Bas de Vries het proces en bekijkt initiatieven vanuit hun specifieke situatie. Een leeglopende binnenstad vraagt daarbij iets anders dan een regelvrije zone.
