Download de SMC26 app voor alle info en het blokkenschema
Hoe zorgen we ervoor dat de kennis en ervaring van stadmakers een volwaardige plek krijgen in de ontwikkeling van de stad?
Rotterdam heeft een rijk ecosysteem van maatschappelijke initiatieven. Daarmee heeft de stad goud in handen. Deze initiatieven gaan uit van eigenaarschap en zeggenschap, opereren lokaal en integraal, zijn zelfsturend en zelflerend. Winst vloeit terug naar de gemeenschap, samenwerking met uiteenlopende stakeholders is vanzelfsprekend en een cultuur van coöperatie vormt de basis. Veerkracht en weerbaarheid zijn geen bijvangst, maar uitgangspunt.
Toch weten stadmakers en de formele wereld elkaar nog onvoldoende te vinden in de ontwikkeling van de stad en versnippert de kennis die binnen de initiatieven wordt opgebouwd. Deze sessie van de Stadmakersacademie heeft als doel om stadmakers strategischer te positioneren in het ontwikkelen van de stad: door hun kennis en ervaring beter zichtbaar te maken, verbindingen te leggen met stedelijke opgaven en te onderzoeken wat nodig is om steviger aan tafel te zitten.
Hoe verbinden we de concrete praktijk van stadmakers met de grote, urgente opgaven van de stad? En hoe zorgen we ervoor dat hun kennis niet alleen lokaal waardevol is, maar ook wordt benut in beleid, ontwerp en gebiedsontwikkeling?
ATELIERMEESTERS
Robbert de Vrieze is maatschappelijk ontwerper en ontwikkelaar. Hij heeft een fascinatie voor transformatie en zelforganisatie en werkt op het snijvlak van ruimte, politiek en economie. Via verschillende organisaties en netwerken (Delfshaven Coöperatie, IABR, Commons Collectief, Veerkrachtig BOTU2028, Delfshaven Energie Coöperatie, Energie van Rotterdam, RoCoCo) werkt(e) hij aan thema’s als burgerkracht, energie, democratie, gebieds- en projectontwikkeling en de gemeenschapseconomie.
Nazanin Hedayati is opgeleid als architect en beweegt zich op het snijvlak van ruimtelijk ontwerp en maatschappelijke vraagstukken. Ze is actief in verschillende Rotterdamse wijken. Zo is ze onder andere betrokken bij het Wijkonderzoekscollectief ‘Delfshaven zoekt het uit!’ en maakt onderdeel uit van Rotterdamse Kennis Coöperatie. Daarnaast zet ze zich in voor gemeenschapsontwikkeling in Mathenesse, met circulariteit als belangrijk thema.
TAFELS
Schuif aan bij een van de werktafels, geleid door verschillende initiatieven en partijen.
1: Budget voor de wijk, vanzelfsprekend onderdeel van het proces
Tafelvoorzitters: Paula Zwitser (Afrikaanderwijk Coöperatie) en Annet van Otterloo (Afrikaanderwijk Coöperatie)
Bewoners en maatschappelijke initiatieven zijn een belangrijke bron van kennis en informatie bij het aanpakken van stedelijke opgaven. Hoe benutten we deze kennis optimaal? Hoe zorgen we ervoor dat bewoners vanaf het begin en gedurende het hele proces op een gelijkwaardige manier betrokken zijn, waarbij verschillende vormen van kennis en ervaring evenveel erkenning krijgen? En hoe zorgen we ervoor dat hier vanzelfsprekend budget voor wordt vrijgemaakt?
2: Van participatie naar zeggenschap: kennis maken mét de wijk
Tafelvoorzitters: Lieke Oldenhof (Erasmus Universiteit Rotterdam) en Wenda Doff (Stichting Tarwekracht)
Bewoners en jongeren zijn niet alleen gesprekspartner, maar steeds vaker onderzoeker, adviseur en initiatiefnemer. Wat betekent dit voor de rol van gemeenten en kennisinstellingen? Hoe organiseer je samenwerking waarin kennis uit de wijk daadwerkelijk richting geeft aan stedelijke ontwikkeling?
3: Formaliseren van informeel stadmaken
Tafelvoorzitter: Jette Schneider (Adviseur sociocratisch governance)
Initiatieven in de wijken geven de stad kleur, maar in gebiedsontwikkeling botst hun informele dynamiek met rigide systemen: participatie blijft een intentie. Aan tafel maken we er een echte samenwerking van. Met sociocratische principes verkennen we via Rotterdamse praktijkcases hoe we om kunnen gaan met verschillende belangen en machten. Hoe verdelen we de rollen en laten we participatie daadwerkelijk verschil maken?
4: Kansen voor stadmakers bij de wijkraad en het wijkakkoord
Tafelvoorzitters: Paul Hulsebosch (gemeente Rotterdam)
Elk van de 39 Rotterdamse wijkraden sluit samen met de gemeente een vierjarig wijkakkoord. Hierin worden concrete afspraken ter verbetering van de wijk vastgelegd. Welke kansen biedt dat voor stadmakers? Hoe werk je samen met een wijkraad en aansluitend met de gemeente?
5: 'Asset Based Community Development' als basis voor stadmaken
Tafelvoorzitter: Johannes van den Eerenbeemt (Bureau Ludens)
Stadmaken wordt vaak nog gezien als een elitaire beweging die niet voor iedereen toegankelijk is. Hoe verbind je je écht met bewoners van een straat, buurt of wijk? En wat moet je daarvoor leren én afleren? Asset Based Community Development biedt handvatten om samen te bouwen aan gemeenschappen waarin iedereen meedoet en iedere bijdrage telt.
6: Jongerenbetrokkenheid bij ruimtelijk burgerschap
Tafelvoorzitters: Iris de Vries (Podium voor Architectuur) en Steven de Clercq (Podium voor Architectuur)
Jongeren leren op school over burgerschap, maar waar krijgen ze écht de ruimte om mee te ontwerpen aan hun leefomgeving? Ruimtelijke beslissingen die vandaag worden genomen, beïnvloeden tenslotte hun toekomst. Vanuit onderwijs, cultuur en jongereninitiatieven wordt er verkend hoe we structureel vorm kunnen geven aan ruimtelijk burgerschap.
7: Buurthuiskamers: van precaire tijdelijkheid naar structurele continuïteit
Tafelvoorzitter: Liesbeth Werleman (gemeente Rotterdam)
De Buurthuiskamer – een door bewoners gerunde ontmoetingsplek waar collectiviteit letterlijk ruimte heeft. De waarde van dit bottom-up fenomeen wordt steeds vaker erkend door institutionele partijen. Maar wat is er nodig om de verscheidenheid aan buurthuiskamers in te bedden in de beleidsmatige en financiële structuren van de stad?
8: Domein-overstijgend stadmaken
Tafelvoorzitter: Sebastian Kubersky (Studio C.A.R.E)
Collectieven en coöperatieven versterken de stad. Hun maatschappelijke waarde groeit wanneer domeinen als energie, wonen, voedsel, zorg en circulariteit samenkomen. Aan de hand van de casus Energiemeent Huis van de Toekomst (initiatief aankoop 61 woningen door Wooncoöperatie Professor Oud, RoCoCo en het wijknetwerk i.s.m. Dura Vermeer) verkennen we de kracht van geïntegreerde lokale waardestromen zoals sociale cohesie, gemeenschapsvorming, zelfredzaamheid en de weerbaarheid van de buurt.
9: Gebiedsontwikkeling: Orgware als ontwerpopgave
Tafelvoorzitter: Erik Roscam Abbing (Studio for New Realities)
Deze tafel verkent de organisatie van duurzame wijken: hoe kunnen bewoners, ondernemers en bezoekers zich zo organiseren dat zij in de gebruiksfase van gebiedsontwikkeling (na oplevering van gebouwen en infrastructuur) gezamenlijk duurzamer leven? Welke organisatievormen passen hierbij en hoe borg je deze vroeg in het proces? Welke goede voorbeelden zijn er momenteel voorhanden?
