Dit zijn de inzendingen die meedingen naar de Van der Leeuwprijs 2026. Lees in dit artikel hoe deze initiatieven bijdragen aan een mooier Rotterdam. Benieuwd naar de winnaar? Houd onze kanalen in de gaten! De winnaar wordt bekend gemaakt op 13 november tijdens het Stadmakerscongres 2026.
Stichting Culturele Persoonlijke Ontwikkeling
Rotterdam Prins Alexander telt bijna 100.000 inwoners, maar kent weinig plekken voor podiumkunst, ontwikkeling en ontmoeting. Stichting CPO besloot niet te wachten tot die culturele infrastructuur vanzelf zou ontstaan en realiseerde Podium Oost: een nieuwe, flexibele plek voor makers, publiek en culturele initiatieven. Podium Oost bouwt voort op jarenlange inzet van CPO voor talentontwikkeling, kunsteducatie, evenementen en cultuur in Rotterdam-Oost. Makers kunnen er repeteren, experimenteren en presenteren; bewoners kunnen dichtbij huis podiumkunst beleven; organisaties krijgen ruimte voor eigen initiatieven. De betekenis reikt verder dan één zaal. Podium Oost verbindt Prins Alexander met het culturele netwerk van de rest van Rotterdam en draagt bij aan een ecosysteem dat in dit gebied nog beperkt aanwezig is. Podium Oost maakt letterlijk ruimte voor cultuur waar die ruimte lange tijd ontbrak.
Mathenesse aan de Maas
Mathenesse aan de Maas laat zien hoe bewoners zélf stadmakers kunnen zijn. Vanuit een wijk die niet altijd positief wordt gezien, bouwt de stichting sinds 2019 aan een sterkere, groenere en meer verbonden Mathenesse. Sinds 2023 ligt het bestuur in handen van bewoners. De kracht zit in de combinatie van doen, verbinden en ruimte geven. Met huiskamerconcerten, het jaarlijkse Lentefeest, groene initiatieven en bewonersbijeenkomsten brengt Mathenesse aan de Maas bewoners, makers, ondernemers en organisaties bij elkaar. Kleine, laagdrempelige ontmoetingen groeien zo uit tot een netwerk waarin mensen elkaar leren kennen, ideeën delen en zelf initiatief nemen. De stichting werkt niet vóór de wijk, maar mét de wijk: bewoners zijn organisator, maker, gastheer én deelnemer. Daarmee ontstaat eigenaarschap en een positieve blik op een gebied dat volop in ontwikkeling is. Mathenesse aan de Maas belichaamt de Rotterdamse cultuur van samen stadmaken: praktisch, inclusief, creatief en met de overtuiging dat verandering begint bij bewoners zelf.
Speeltuin van de toekomst Crooswijk
De vernieuwde binnenspeelruimte van Speeltuinvereniging Crooswijk is meer dan een plek om te spelen: het is een investering in de ontwikkeling, gezondheid en kansen van jonge kinderen én hun ouders. Als onderdeel van Jantje Betons Speeltuin van de Toekomst biedt de speeltuin kinderen tot 6 jaar een stimulerende plek om te spelen, ontdekken en ontmoeten. De speeltuin vormt zo een laagdrempelige plek voor ontmoeting, opvoedondersteuning, gezondheid en vroegsignalering. Met zachte materialen creëert de speeltuin bovendien een unieke plek voor kinderen van 0-2 jaar. Er wordt ingezet op het vroeg investeren in en bereiken van gezinnen uit de buurt, zodat meer kinderen de kans krijgen op een goede start.
Chicks and the City
Chicks And The City (CATC) geeft Rotterdamse meiden tussen de 15 en 25 jaar een
stem en een podium. Al ruim 22 jaar maken zij podcasts, video’s en liveprogramma’s over thema’s die hen raken, van mentale gezondheid en identiteit tot grensoverschrijdend gedrag en gelijkwaardigheid. Naast verhalen vertellen, doen zij ook onderzoek naar seksuele straatintimidatie in Rotterdamse wijken en geven workshops waarin jongeren hun kennis, creativiteit en zelfvertrouwen ontwikkelen. Zo maken ze zichtbaar wat er speelt en brengen gesprekken op gang die anders vaak uitblijven. Bij CATC zijn meiden niet alleen onderwerp, maar vooral maker, interviewer en aanjager van verandering. Ze verbinden verschillende leefwerelden en laten zien dat hun ideeën ertoe doen. Chicks and the City bouwt aan een stad waar meiden niet aan de zijlijn staan, maar zelf het gesprek aangaan, gehoord worden en Rotterdam actief mee vormgeven.
City Forest Communities
City Forest Communities is een initiatief van Foreign House dat vertrekt vanuit de vraag: hoe verbinden we klimaatadaptatie en sociale veerkracht in de vergroening van buurten? In Pendrecht onderzoeken zij hoe stadsbossen in binnentuinen bijdragen aan een groenere, gezondere en veerkrachtigere wijk. Samen met Woonstad Rotterdam brengt City Forest Communities dit onderzoek in de praktijk. Het eerste pilotbos wordt in november aangeplant en markeert de stap van onderzoek naar fysieke verandering. Met de immersieve participatietool JustIX maken zij toekomstige stadsbossen vandaag beleefbaar: bewoners ervaren wat de bomen voor hun leefomgeving betekenen, denken actief mee en worden bewuster van de waarde van groen. Tegelijk loopt het onderzoek door: er wordt onderzocht hoe bewoners bij opschaling en natuurbeheer betrokken kunnen worden en hoe alternatieve financieringsmodellen langdurig onderhoud kunnen ondersteunen.
De Groene Connectie
Al 11 jaar versterkt de Groene Connectie groen en gezondheid in de stad door een actief samenwerkingsverband van 26 groensociale initiatieven. Deze eerste groene, gezonde verbinding is op de kaart gezet en vormt daarmee ook letterlijk een wandellint van ruim 8km rondom Delfshaven. Het lint agendeert en werkt als pleidooi. Voor zowel stevigere groencorridors – om biodiversiteit, wateropvang, koelteplekken etc. te versterken – als voor een betere gezondheid – om mentale gezondheid, fysieke gezondheid, sociale cohesie etc. te bestendigen. De coalitie is verankerd in Rotterdam West en wordt door continue samenwerkingen steeds steviger vervlochten in de haarvaten van de stad. Inmiddels is er een spin-off in andere gebieden van de stad. Daarom ontwikkelden zij de Methode Groene Connectie, waarin ze uitleggen wat de meerwaarde is van zo’n groene, gezonde verbinding, hoe dat in zijn werkt gaat en wat er nodig is voor continuïteit.
Weggeefwinkel Delen is Helen
Van weggeefwinkel tot circulaire maakplek, Delen is Helen oefent voor de circulaire samenleving. Bij weggeefwinkel Delen is Helen is alles gratis, gelden geen regels en staat radicale vriendelijkheid centraal. Iedere woensdagochtend ontvangen zij met 14 vrijwilligers zo’n 250 bezoekers en geven maandelijks zo’n 5.000 kilo spullen door. De weggeefwinkel is geen doel op zich, maar een onderzoek naar hoe een circulaire samenleving vorm kan krijgen. Samen met de gemeente Rotterdam en Provincie Zuid-Holland zoeken zij naar een duurzaam bestaansmodel, zodat iedere wijk een weggeefwinkel kan starten. Delen is Helen is in oktober 2024 gestart met een pop-up weggeefwinkel in de Agniesebuurt. De stagnerende herontwikkeling gaf ruimte voor uitbreiding en inmiddels is het uitgegroeid tot een weggeefwarenhuis met weggeeftuincentrum, een podium voor cultuur en Agnes circulaire maakplek met een wijkweverij, textiel- en kunstwerkplaats, gereedschapsuitleen en repaircafé. De weggeefwinkel is volledig circulair. Spullen die niet via de winkel een plek vinden worden verwerkt in de maakplek of doorgegeven aan organisaties in Rotterdam.
Stichting LACKING
LACKING draagt bij aan een Rotterdam waarin jongeren actief onderdeel zijn van hun wijk en de ruimte krijgen om zichzelf te ontwikkelen, anderen te ontmoeten en zelf initiatief te nemen. Vanuit Hoogvliet organiseren zij activiteiten rondom cultuur, sport, creativiteit, talentontwikkeling en maatschappelijke betrokkenheid. Een voorbeeld hiervan is “Hoogvliet Schoon, Hoogvliet Samen”, waarbij jongeren van 12 tot en met 27 jaar gezamenlijk de openbare ruimte in Hoogvliet schoonmaken en zich inzetten voor een prettige en leefbare wijk. Dit wordt gecombineerd met muziek, creativiteit, ontmoeting en talentontwikkeling, zodat jongeren niet alleen iets doen vóór hun wijk, maar zich er ook mee verbonden voelen. LACKING laat zien dat jongeren niet alleen aangesproken hoeven te worden op wat er beter kan, maar juist de ruimte kunnen krijgen om zelf verschil te maken.
Stichting Rotterdamse Munt
Rotterdamse Munt is een sociale stadstuin in Feijenoord. Samen met vrijwilligers, buurtbewoners en mensen in dagbesteding telen ze groente en fruit voor de Gaarkeuken, het Sociaal Café en de Voedselbank. Maar de tuin is vooral een plek waar mensen elkaar ontmoeten, zich ontwikkelen en naar elkaar omkijken: met elke dag een gezamenlijke lunch en af en toe aanschuifmaaltijden en workshops. Iedereen kan iets en draagt iets bij. Zo bouwt Rotterdamse Munt aan een groene, sociale wijk waarin iedereen kan meedoen. Je kunt langskomen voor een wandelingetje of een kopje thee vers uit de tuin.
Oud House
Oud House is een kleine buurt-expositieruimte waar de afgelopen twee jaar met 150 makers uit de wijk 25 exposities zijn gemaakt waarin lokaal werk is tentoongesteld en verkocht. Binnen deze exposities worden interessante maatschappelijke thema’s aangeraakt zoals gentrificatie, straatintimidatie, armoede en woonproblematiek. Oud House vormt een laagdrempelig alternatief voor mensen uit de wijk die geen budget hebben voor culturele activiteiten en ontvangt zo’n 2000 bezoekers per jaar. Jonge, creatieve ondernemers worden geholpen met professionalisering: met administratie, het opstellen van een factuur of het zoeken van co-financiering. Op deze manier zorgt Oud House er voor dat ook derde partijen investeren in de wijk. Zo is via de programmering het afgelopen jaar €20.000 geïnvesteerd in de creatieve economie van Bospolder-Tussendijken, in tentoonstellingen, publicaties, markten en andere betaalde opdrachten.
Stichting Kunstlab + Buren
Kunstlab + Buren is de verzamelnaam voor het geheel aan acties en activiteiten die de stichting samen met een grote groep kinderen, ouders, buren, (gast)kunstenaars, partners, scholen en studenten ontwikkelt en organiseert. Het uitgangspunt is dat het atelier gezien wordt als collaboratieve leeromgeving. Dit betekent dat het atelier van de kunstenaar in het publieke domein is gesitueerd, uitnodigend naar buiten opengeklapt. Sinds 2017 is er het fysieke Kunstlab in Zuidwijk: het gedeelde atelier in een pand van SKAR aan het Bornerveld, midden in de wijk en naast een basisschool waarmee het schoolplein wordt gedeeld. Binnen Kunstlab wordt – met kunst als aanjager – steeds de grotere vraag onderzocht naar nieuwe modellen voor samenwerken, zonder dat er een dominante moraal wordt opgelegd. Uitgangspunt is ‘kinderen in de lead’. De wijk en haar bewoners vormen altijd de achtergrond van de activiteiten die georganiseerd worden.
BlueCity StartUp Studio
De missie van BlueCity is om de transitie van de lineaire naar de circulaire economie te versnellen door middel van ondernemerschap. StartUp Studio is een intensief programma van 10 weken voor circulaire startups. Het programma is ontwikkeld om jonge ondernemingen sneller en scherper te laten groeien. Veel circulaire startups lopen tegen vergelijkbare uitdagingen aan, zoals lange salescycli, complexe besluitvorming bij klanten en afhankelijkheid van regelgeving. Daardoor investeren teams soms te vroeg in productontwikkeling of positionering, terwijl essentiële bewijsvoering nog ontbreekt. StartUp Studio helpt ondernemers om in korte tijd hun belangrijkste aannames te testen en om te zetten in concrete keuzes.
Verhalen uit Noord: Kitchen Stories
Verhalen uit Noord: Kitchen Stories brengt bewoners van Rotterdam-Noord samen rond verhalen, eten en gezamenlijk maken. Samen met Leyla Hepsaydir van Stories of a Street gebruiken zij textiel en theater om ruimte te maken voor kennis, herinneringen en tradities die in de wijk leven, maar vaak achter de voordeur blijven. De keuken vormt het vertrekpunt: een plek waar wordt gegeten, verhalen worden verteld en generaties samenkomen. Tijdens acht Rond het Tafelkleed-bijeenkomsten bij Studio de Bakkerij en op verschillende locaties in Noord (Moezeum, Goud van Noord, Centrum De Middenweg, Cult North en De Cultuurclub) maken bewoners samen een collectief tafelkleed. Door te tekenen, schrijven en borduren ontstaat een groeiend, tastbaar archief van de wijk. Met eten en muziek creëert Kitchen Stories ruimte voor ontmoeting en het delen van verhalen tussen generaties en culturen. De verhalen die worden verzamelt vormen in 2027 de basis voor een community theatervoorstelling met toneelschrijver Philisiwe Twijnstra.
De Verbindingskamer
Stad maken begint bij de voordeur. De Verbindingskamer gaat deur tot deur, met bloemen. Zij maken persoonlijk contact, luisteren en bouwen vertrouwen op. Vanuit dat individuele vertrouwen worden buren met elkaar verbonden en communities gevormd waarin bewoners zélf hun portiek, straat, flat en buurt gaan maken. Bewoners gaan naar elkaar omzien, organiseren samen activiteiten, adopteren containers, vergroenen en onderhouden perken, binnentuinen, pleinen en parken. Ze denken mee over hun leefomgeving en komen samen in actie. De Verbindingskamer verbindt deze bewoners vervolgens ook met professionals en organisaties, zodat er duurzame netwerken ontstaan rond de plekken waar mensen wonen. Inmiddels doen we dit in 19 Rotterdamse wijken. Zo groeit één gesprek aan de voordeur uit tot een beweging van bewoners die verantwoordelijkheid nemen voor elkaar én voor hun omgeving. Van individueel vertrouwen naar communities die duurzaam samen de stad maken.
De Warme Huiskamer - Crooswijk
De Warme Huiskamer Crooswijk is een buurthuis ontstaan tijdens de energiecrisis, een initiatief van Stichting Wijkcultuur. Een plek waar bewoners konden opwarmen en elkaar ontmoeten. Inmiddels is het een vaste, laagdrempelige plek in de wijk voor koffie, maaltijden, activiteiten en gesprekken. In 2025 namen meer dan 800 buurtbewoners deel aan activiteiten van Stichting Wijkcultuur in de Warme huiskamer Crooswijk. Ontmoeting, cultuur, participatie, ondersteuning, hergebruik en duurzaamheid komen hier samen. Mensen leren elkaar kennen, komen terug en gaan bijdragen. Een bezoeker wordt vrijwilliger. Een vrijwilliger neemt initiatief. Bewoners organiseren zelf activiteiten en geven steeds meer vorm aan de plek. Zo verandert een plek waar bewoners gebruik van maken in een plek die bewoners zelf mede maken. De Warme Huiskamer is stadmaken van onderop: niet vóór bewoners bedenken wat er moet gebeuren, maar ruimte maken zodat bewoners zelf kunnen bijdragen, organiseren en initiatief nemen.