Het Stadmakerscongres 2025 is voorbij. We zien je graag op 13 november 2026 in Theater Zuidplein!
Niet bouwen, bouwen, bouwen, maar wonen, wonen, wonen! De woonopgave is niet voor niets hét verkiezingsthema van dit jaar. In plaats van verdere polarisatie, werken we in dit atelier samen aan oplossingen.
Aan de hand van 3 hoofdthema’s zoeken we naar antwoorden voor de woonopgave:
- wonen in de bestaande stad;
- wonen in nieuwe gebiedsontwikkelingen;
- en wonen als derde bouwstroom: wooncollectieven naast commerciële ontwikkelaars en wooncorporaties.
ATELIERMEESTERS
Sanne van Manen is architect en een van de initiatiefnemers van Platform Woonopgave, een collectief van ontwerpers, stedenbouwkundigen, ontwikkelaars, beleidsmakers en andere betrokkenen. Het platform zoekt naar alternatieve oplossingen voor de wooncrisis, die betaalbaar, duurzaam, collectief en toekomstbestendig zijn. Daarnaast heeft Sanne in 2024 Studio Meent opgericht. Dit is een ontwerpstudio die zich bezighoudt met sociale en collectieve vraagstukken op het gebied van architectuur, stedenbouw en onderzoek.
Claudia Laumans is wijktransitiemaker bij CLC Company in Rotterdam, waar ze werkt aan een eigentijdse aanpak om wijken duurzaam, inclusief en toekomstbestendig te vernieuwen. Met haar achtergrond in stedelijke ontwikkeling en maatschappelijke innovatie verbindt Claudia op strategische manier bottom-up en top-down energie voor vernieuwing van een wijk. Ze werkt ook binnen de Rotterdamse Coalitie voor Wooncoöperaties aan een derde woonstroom: een woonstroom die én huizen én maatschappelijke waarde toevoegt aan wijken.
Siobhan Burger is Directeur Sociale Impact en Duurzaamheid bij VORM. Vanuit Rotterdam werkt zij aan het versnellen van duurzame en inclusieve stedelijke ontwikkeling. Met een scherp oog voor samenwerking tussen publieke en private partijen verbindt ze maatschappelijke waarde met toekomstbestendig bouwen. Daarnaast is Siobhan een ervaren moderator, die complexe vraagstukken rond duurzaamheid en sociale innovatie weet te vertalen naar inspirerende gesprekken en nieuwe inzichten.
Tafels
Schuif aan bij een van de werktafels, geleid door verschillende initiatieven en partijen.
1. De toekomst van de stadsvernieuwingsprojecten
Tafelvoorzitter: Lennart Arpots (Studio AAAN)
In deze werktafel onderzoeken we de toekomst van 25.000 renovatiewoningen uit de Stadsvernieuwingsperiode. Deze sociale woningbouw, waar de meest kwetsbare groepen in wonen, bevindt zich op centrale locaties en vormt 50 jaar na dato weer een grote opgave voor Rotterdam. Aan de hand van een maquette van één woningblok onderzoeken we de potentie van deze voorraad voor de hele stad. Hoe komen we tot een gedeelde Rotterdamse aanpak?
2. VVE’s: verduurzamen en verdichten
Tafelvoorzitter: Victor Dreissen (VVE-010)
Veel VVE’s staan voor grote verduurzamingsopgaven. Dit betekent dat bewoners veel extra geld bij moeten betalen, wat niet alle bewoners hebben. Een oplossing is verdichting op het plot, bijvoorbeeld door optoppen, maar dat is niet altijd eenvoudig. Hoe behouden we voldoende kwaliteit in het benodigde woonprogramma en de verdichting van de stad? Hoe kunnen VVE’s beter ondersteund worden in dit proces? En wat is nodig qua beleid?
3. Atlas van mogelijkheden
Tafelvoorzitter: Paul Gerretsen (Deltametropool)
De gemeente Rotterdam gaat starten met het in kaart brengen van alle mogelijkheden op het gebied van Beter Benutten Bestaande Voorraad (met een nadruk op optoppen). Aan deze tafel wordt de opzet, methodiek en inhoud van de atlas besproken.
4. Woningen vinden in de stadswijk
Tafelvoorzitter: Sanne van Manen (Platform Woonopgave / Studio Meent)
Platform Woonopgave is bezig met een ‘Stadscampagne Woningen Vinden’ in het Oude Westen en Middelland. Via een expeditie zijn ze op zoek gegaan naar strategieën om woningen te vinden en gelijktijdig de wijk te verbeteren. In februari worden de resultaten getoond op een tentoonstelling in de wijk (bij OMI). Hoe communiceer je het beter benutten van de bestaande voorraad met bewoners en hoe worden zij betrokken bij het proces? Wat zijn de winsten voor de wijk en hoe geven we via deze strategie écht iets terug aan de buurt?
5. Lage Land: kansen binnen de bestaande wijk
Tafelvoorzitter: Elisa Matse (gemeente Rotterdam / Veldacademie)
Vereniging Deltametropool en Platform Woonopgave zijn gestart met een woonscan in het Lage Land. Hier koppelen ze de woonopgave aan de maatschappelijke opgaves van de wijk. Aan deze tafel wordt met behulp van de casus gekeken hoe de bestaande voorraad en de wijk beter benut kunnen worden, en hoe dit kan aansluiten bij andere opgaven.
6. Integrale wijkvernieuwing: meer dan een woningbouwproject
Tafelvoorzitter: Claudia Laumans (CLC Company / RoCoCo)
Een wijkaanpak start vaak met woningbouw, maar er zijn ook altijd integrale ambities. Hoe steek je het proces zó in, dat je die integraliteit ook daadwerkelijk voor elkaar krijgt? Ligt het bij samenwerking tussen de gemeente en wooncorporaties? Of wie zijn de andere stakeholders die hierbij nodig zijn?
7. Doorstromen in de wijk
Tafelvoorzitter: Erik Hoeflaak (Woonstad)
Veel ouderen wonen in te grote woningen. Ze willen wel kleiner wonen, bij voorkeur in de eigen wijk, maar het aanbod is er simpelweg niet en daardoor loopt de doorstroming volledig vast. Daarnaast zijn er praktische bezwaren; verhuizen kost geld, er zijn een hoop spullen die opgeruimd moeten worden en binnen de sociale huur in Rotterdam wordt de huur verhoogd, ook als men verhuist naar een kleinere woning. Hoe kunnen we doorstroming stimuleren? Als het gaat om nieuwbouw, hoe bouwen we voor de doorstroming? Welke rol kan een corporatie spelen?
8. Leegstand in Rotterdam
Tafelvoorzitter: Astrid Kockelkoren (Raadslid Rotterdam)
De woonopgave is één van de grootste opgaven van nu, ook in Rotterdam, waar tienduizenden Rotterdammers een huis zoeken. Toch staan er maar liefst 17.278 woningen leeg, leren we van de Leegstandskaart van OPEN Rotterdam. Een aantal van die woningen wachten een paar maanden op nieuwe bewoners, maar er staan ook heel veel panden al jarenlang leeg. Inmiddels wordt er weer gekraakt in de stad, is dit dé oplossing? Wat is er nog meer nodig om de enorme leegstand tegen te gaan en woningen weer beschikbaar te maken voor woningzoekenden? En welke partijen hebben we daarbij nodig?
9. Publiek & Privaat: samenwerken aan de stad
Tafelvoorzitters: Folkert van Hagen (Keilecollectief / Group A) & Ruben Lenz (BLOC / Gebiedscoöperatie M4H)
Hedendaagse uitdagingen vragen soms om bewezen oplossingen van vroeger. De opeenstapeling van complexiteit zorgt er voor dat oplossingen op wijkniveau nodig zijn. Puttend uit het collectief geheugen en actualiteit stoffen we de kracht, uitdagingen en randvoorwaarden van Coalities voor een wijkgerichte aanpak af. Met de coalitie Feijenoord, de wijkvernieuwingsaanpak Pendrecht en M4H als case-studies zoeken we naar de gouden spelregels voor een duurzame coalitie om zo te ontwikkelen vanuit het collectief belang.
10. Tenderalternatieven voor coöperatieve kavels
Tafelvoorzitter: Guus Speelberg (CrowdBuilding / RoCoCo)
In een wereld van keiharde concurrentie tussen projectontwikkelaars maakt de gemeente gebruik van tenderprocessen om grond te verkopen. Maar als het gaat om wooncoöperaties snijdt de gemeente zichzelf met die methode in de vingers: wooncoöperaties zijn zo ook opeens concurrenten, terwijl ze juist die prijsconcurrentie uit de woningmarkt willen halen. Aan deze tafel gaan we aan de slag om contouren voor een zinvolle verdeling van kavels op te stellen.
11. Wooncoöperaties: welke projectontwikkelaar durft het echt?
Tafelvoorzitter: Milou Chênevert (De Nijl Architecten / RoCoCo)
Waarom zijn wooncoöperaties interessant voor projectontwikkelaars? Zijn de onvervreemdbare eigenschappen van een wooncoöperatie wel te matchen met het businessmodel van de ontwikkelaar? Aan deze werktafel zoeken we de scherpte op. We gaan in gesprek over hoe wooncoöperaties en ontwikkelaars het wél samen voor elkaar kunnen krijgen, en waarom dat voor alle betrokken partijen de moeite loont.
12. Wooncoöperaties als instrument van de gemeente
Tafelvoorzitter: Carolien Hoogland (+Anderen / RoCoCo)
Wat als de gemeente zelf wooncoöperaties zou ontwikkelen? In wijken waar verbetering nodig is op het gebied van veiligheid, leefbaarheid en woonkwaliteit, kunnen wooncoöperaties hier actief aan bijdragen. Wooncoöperaties dus niet alleen omdat bewoners die willen, maar ook als effectief uitvoeringsinstrument van de gemeente. Wat kunnen we leren van München, Wenen of Gent op dit vlak? En welke andere aanpak en andere rollen zouden we kunnen kiezen?
